” Jak wspierać dziecko w przezwyciężaniu lęku. Plan działania „.

Warsztaty dla rodziców: Lęki u dzieci
Lęk towarzyszy człowiekowi od najwcześniejszych lat życia do późnej starości.Warto wiedzieć ,że
nasilenie objawów lęku jest ściśle związane z daną fazą rozwojową dziecka. Strach pojawia się w
sytuacji bezpośredniego zagrożenia, natomiast lęk jest wytworem wyobraźni, na podłożu
doświadczenia strachu. Im więcej sytuacji, w których dziecko doświadcza strachu tym potencjalnie
większe ryzyko związane z nasileniem się lęku u dziecka.


1. Okres niemowlęcy
Pierwsze sześć miesięcy to czas występowania strachu przed niespodziewanymi , intensywnymi
bodźcami zmysłowymi (np. nagły hałas, ostre światło), następne sześć miesięcy to czas
występowania lęku separacyjnego, gdy źródłem niepokoju jest oddzielenie od opiekuna.
2. Okres 2 – 4 lata
Głównym źródłem strachu mogą być wytwory wyobraźni ( potwory) oraz kolor czarny. To etap
rozwoju, podczas którego dynamicznie zaczyna rozwijać się myślenie wyobrażeniowe.
3. Okres 5 – 7 lat
To czas przedszkolny, w którym głównym źródłem strachu mogą być katastrofy naturalne, takie jak
strach przed trzęsieniem ziemi, powodzią, który może być dodatkowo indukowany przez media .
W tym czasie pojawia się również lęk przed ciemnością. Dosyć charakterystyczne dla tego rozwoju
jest występowanie większego nasilenia dolegliwości somatycznych – stosunkowo często różnym
objawom lękowym towarzysza np. bóle brzucha lub inne dolegliwości układu pokarmowego.
4. Okres 8 – 11 lat   To czas szkoły podstawowej kiedy źródłem strachu mogą być rywalizacja i
porównywanie się z rówieśnikami, osiągnięcia szkolne i sportowe.
5. Okres 12 – 18 lat  To czas adolescencji, podczas którego najczęstszym obszarem manifestacji
lękowej będzie zagrożenie wykluczeniem spośród grona rówieśników.
Jeśli taki rodzaj lęku pojawia się u dziecka w określonym okresie rozwoju to wskazuje, że ogólnie
znaczy, że powinien ulec wygaszeniu na następnym etapie rozwoju. Z czasem, jednak mimo
upływu czasu lęk u dziecka pozostaje. Mówimy wówczas o ryzyku występowania zaburzeń
lękowych.

Zaburzenia lękowe to odchylenie od ogólnie przyjętych norm, które odnoszą się do określonego
wieku dziecka i nie tylko. Zakłócają prawidłowy rozwój dziecka w sferze adaptacyjnej, społecznej,
poznawczej, emocjonalnej. Nadmierny lęk przed separacją zakłóca swobodny rozwój społeczny
dziecka i powoduje trudności adaptacji szkolnej, wywołuje dolegliwości somatyczne, mogą
pojawiać się częste biegunki, wymioty.
Do zaburzeń lękowych należą np. fobie. Fobie zatrzymują rozwój emocjonalny dziecka, a także
rozwój w sferze poznawczej mogą wywołać poczucie wyobcowania, alienacji.
Niekiedy interpretuje się takie objawy jako nieśmiałość, ale po pewnym czasie może się okazać, że
lęk utrzymuje się nadal i dziecko nie radzi sobie z nim jak inni rówieśnicy.
Innym rodzajem zaburzeń lękowych jest PTSD – Zespół Stresu Pourazowego, który jest reakcją na
ciężki stres. Szczególnie podatne na stres są dzieci i młodzież. Objawia się on wzmożonym
odczuwaniem lęku i polega na przeżywaniu traumatycznych przeżyć w czasie snu, ale także
podczas zabaw, przy kontakcie z czymś lub kimś, co lub kto kojarzy się z traumą. Kolejnym
objawem tego zaburzenia jest unikanie tematów związanych z traumą oraz pobudzenie ( np.
problemy z zasypianiem). W takim przypadku wskazana jest pomoc specjalistów: psychologa
dziecięcego, terapeuty dziecięcego, czasem lekarz
Zaburzenia lękowe mogą wywołać w następujące czynniki:
a. niekorzystne wpływy środowiska rodzinnego – przenoszenie nieprawidłowych postaw rodziców
na dzieci, warunkowane nieprawidłowymi postawami rodzicielskimi, chorobami (np. depresja) czy
zaburzeniami osobowości rodziców, częste straszenie dziecka, obrazowanie niekorzystnej
perspektywy życiowej,
b. ciężki stres i doświadczenie zagrożenia życia lub zdrowia przez z dziecko ( m.in. w rodzinie z
problemem przemocy, uzależnienia czy długofalowego konfliktu między rodzicami, w którym
uczestniczy dziecko, przeżyta katastrofa, pożar, wykorzystanie seksualne )
c. indywidualne predyspozycje dziecka
d. inne
Aby pomóc dziecku, kiedy pojawia się lęk, warto wiedzieć, że lęk rośnie w siłę w konkretnej
sytuacji tylko na początku, kiedy o nim myślimy. Po krótkim czasie możemy zauważyć, że lęk
będzie opadał, kiedy zaczynamy myśleć o czymś innym. Np. kiedy jest ciemno dziecko wyobraża
sobie potwory i trudno mu zasnąć. Narasta lęk. Po pewnym czasie dziecko dostrzeże, że nie ma
potworów, a za ścianą słyszy znajome dźwięki. Zaczyna myśleć o tym, że obok w pokoju jest mama
i tata. W tym czasie lęk zaczyna opadać a dziecko czuje, że jest bezpieczne chociaż jest ciemno.
Kiedy zaczynamy myśleć o czymś innym lęk opada do takiego stopnia, że możemy normalnie
funkcjonować, wzrasta natomiast poczucie własnej siły. Jeśli przezwyciężymy lęk czujemy jak
wzrasta przy tym poczucie własnej wartości.

Możliwość komentowania została wyłączona.